Slavernij in de bijbel

Leestijd: 4 minuten

Volgens sommige christenen is de bijbel het onfeilbare woord van god. De bijbel beweert dat ook van zichzelf.

Psalm 12:6 zegt bv:

“Het woord van de HEER is puur, als zilver in de smeltkroes gelouterd, gezuiverd van klei, zevenmaal.”

Spreuken 30:5 zegt:

“Elk woord van God is gelouterd.”

Andere christenen zijn wat genuanceerder en zeggen dat de bijbel vooral het geïnspireerde woord van God is.

In beide gevallen is het echter duidelijk dat de bijbel gods manier is om zich aan de mensheid te openbaren. De bijbel wordt door christenen gezien als een soort handleiding voor het leven, die de perfecte moraal bevat.
Dit alles in acht nemende leek het mij interessant om te zien wat de bijbel te zeggen heeft over slavernij.

We zijn in de 21ste eeuw, na een lange moeilijke geschiedenis, tot het absoluut correcte inzicht gekomen dat slavernij immoreel is. Dat het schandelijk is dat mensen andere mensen als bezit hebben en hen zo uitbuiten. Dat is voor ons als ontwikkelde mensen moreel het enige juiste standpunt.
Dit inzicht is echter nog niet zo lang geleden tot ons als maatschappij doorgedrongen. De slavernij in Amerika is officieel nog maar een goeie 150 jaar afgeschaft.

Slavernij is een onderwerp dat ook in de bijbel geregeld ter sprake komt, en niet op een manier die je als handleiding voor het leven zou verwachten.
Stel dat ik god ben, en dat ik inderdaad de bijbel wil gebruiken om mijn ware karakter van liefde, van het feit dat ik algoed ben, te openbaren, hoe zou ik dit dan aanpakken?
Wetende dat god zowel het verleden, het heden als de toekomst kent lijkt het mij dat hij het in zijn woord heel duidelijk zou willen maken dat slavernij absoluut niet kan.
Als je weet dat in de 19de eeuw de Amerikaanse slavendrijvers hun praktijken zouden willen verdedigen met de bijbel in de hand, dan zou een simpele tekst als “gij zult geen slaven houden” zeker niet misstaan in de bijbel. Het liefst vanal in de 10 geboden dan nog. Het zou een duidelijk standpunt zijn. Dit is echter niet wat de bijbel leert.

Wat zegt Leviticus 25:44 bijvoorbeeld?

“Als slaven en slavinnen kun je mensen kopen uit de omringende volken, of vreemdelingen die bij jullie wonen of de nakomelingen die zij in jullie land hebben gekregen. Die slaven en slavinnen zijn je eigendom, je kunt hen als erfelijk bezit aan je nakomelingen nalaten; zij zullen voor altijd als slaaf voor je blijven werken. Maar je volksgenoten, de Israëlieten, je eigen verwanten, mag je nooit als slaven afbeulen.”

Exodus 21 begint met deze woorden: “Houd hun deze regels voor”. Het bevat wetten die god aan de Israëlieten oplegt. In dit hoofdstuk staat onder andere het volgende. Vers 7:

“Wanneer iemand zijn dochter als slavin verkoopt, kan zij niet vrijkomen zoals de mannelijke slaven. Als haar meester haar voor zichzelf bestemd had en zij hem niet meer aanstaat, moet hij haar laten terugkopen; hij heeft niet het recht haar aan derden te verkopen, omdat hij zijn verplichtingen tegenover haar niet is nagekomen.”

Vers 20 zegt het volgende:

“Wanneer iemand zijn slaaf of slavin met een stok slaat en hij of zij sterft ter plekke, dan moet er vergelding plaatsvinden. Als de slaaf of slavin nog enkele dagen in leven blijft, gaat de eigenaar vrijuit; door het verlies van zijn eigendom is hij genoeg gestraft.”

Wil je graag de volledige context van deze versen, lees dan zeker deze bijbelhoofdstuken even door.
Maar kan gelijk welke context ooit dergelijke uitspraken moreel goed maken? Zou een perfecte god dergelijke teksten in zijn eigen bijbel plaatsen, als handleiding voor het leven?

Het volgende filmpje kadert hier heel goed in:

Heel wat christenen hebben nog nooit stil gestaan bij het onderwerp slavernij in de bijbel. Het onderwerp is ook niet zo populair bij christelijke sprekers. Het komt echter op heel wat plaatsen in de bijbel voor.
Christenen die het wel ter sprake brengen doen heel hard hun best om rond de hete brij heen te draaien.

De meest gehoorde uitleg is dat het woord slavernij in de bijbel eigenlijk geen slavernij is zoals we dat vandaag kennen. Dat het eigenlijk om een soort lijfrenteschap gaat. Dat die slaven bijvoorbeeld een bepaalde schuld hadden en dat dat een manier was om die schuld af te betalen. Op sommige plaatsen in de bijbel wordt er inderdaad over een dergelijke manier van slavernij gesproken. Maar op heel wat andere plaatsen in de bijbel is dat niet zo (zie bv de aangehaalde teksten hierboven). Daar is het duidelijk dat met slavernij wel degelijk slavernij bedoeld wordt.
Een andere uitleg is dat slavernij in die tijd bestond en dat god dat probeerde te regulariseren. Maar wat een zwakke god moet dat dan niet zijn? Hij kan zijn volk op andere plaatsen in de bijbel wel opdragen dat ze bv geen schelpdieren mogen eten, maar zich duidelijk uitspreken tegen slavernij kan hij niet.

De teksten in de bijbel die spreken over slavernij zijn heel duidelijk. Iedereen die deze teksten leest en nog niet geïndoctrineerd is door het christelijk geloof zal lezen wat er staat, zwart op wit.
Een christen die deze teksten leest, zal zich er uiteraard ongemakkelijk bij voelen, maar omdat hij uitgaat van het feit dat god moreel perfect is zal hij daar dan een onwaarschijnlijke uitleg proberen aan te geven.
Maar als god staat voor ware moraal, en hij die aan ons wil doorgeven via zijn bijbel, waarom is hij dan niet duidelijk omtrent dit onderwerp? Het feit dat er over een dergelijk onderwerp ook maar de minste twijfel bestaat duidt toch wel op het feit dat de bijbel hier duidelijk moreel incorrect is.

Zou een perfecte god dergelijke teksten in zijn bijbel laten opnemen? Voor mij is het heel duidelijk dat dit teksten zijn die door gewone mensen geschreven zijn, en dat ze zeker niet door god geïnspireerd zijn.
Als er al een god is, dan zou hij het zeker beter gedaan hebben dan dat. Als hij ware liefde is dan zou hij zich duidelijk uitspreken tegen slavernij.

Op de volgende links vind je nog wat extra info omtrent dit onderwerp:

Matt Dillahunty is een bekende atheïst. Hij was vroeger een echte christen maar heeft rond zijn 25ste zijn geloof achter zich gelaten.
Hij heeft nu een inbelprogramma, The Atheïst Experience, waar mensen kunnen inbellen om hem als atheïst vragen te stellen.
Slavernij in de bijbel is ondertussen zijn specialiteit geworden. Hiernaast vind je één van die filmpjes.